|
 Đối với những ai đang tìm kiếm để sản xuất và bán quần áo từ xơ bền vững và có thể chứng nhận và vật liệu dệt gia dụng thời trang thì xơ tre tự nhiên do công ty Litrax AG (Thụy Sĩ ) phát triển mang lại sự thay thế cho xơ visco sản xuất từ tre, loại xơ đã bị phê phán nhiều do những lời tuyên bố không chính xác là thân thiện với môi trường. Litrax-1® được tách trực tiếp từ lớp vỏ thân cây tre, được gia công cơ học bằng các enzym thân thiện với môi trường thành xơ mềm và lộng lẫy – tương tự xơ lanh trong quá trình gia công và có thể so sánh với xơ cashmere về cảm giác – giữ được các tính chất cơ bản của xơ cứng.
Xơ tre tự nhiên Litrax-1® được tách từ lớp vỏ thân cây tre bằng quá trình vò và tách xơ. Xơ thô sau đó được gia công bằng hỗn hợp enzym được vi chỉnh và làm thành cúi mềm như tơ, mịn để kéo sợi.
Khi tre lần đầu tiên được khuyến khích để sử dụng trong ngành dệt vào những năm đầu của thập kỷ này, loại xơ visco điển hình được sản xuất từ nguyên liệu được ca tụng là thoái biến sinh học, thân thiện với môi trường lấy ra từ cây tre – loại cây bản thân nó hoàn toàn thân thiện với môi trường, do cây mọc rất nhanh và tái tạo được, không cần thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hoặc tưới nước khi trồng, không gây xói mòn đất, và hấp thụ đáng kể cacbon dioxit hơn bất kỳ loại cây tương tự nào. Tuy nhiên, quá trình sản xuất rayon điển hình được sử dụng cho hầu hết xơ nhân tạo lấy nguyên liệu từ cây tre có sử dụng xút mà phát thải của nó có thể gây hại không chỉ công nhân nhà máy mà cả môi trường khi không được kiểm soát đúng cách bên trong nhà máy. Và xơ sản xuất ra – cho dù được gia công bằng quá trình rayon hoặc quá trình lyocel cải tiến, khép kín và thân thiện với môi trường – lại không giống tre một chút nào cả ở dạng nguyên thủy của nó. Ngoài ra, những lời tự nhận lan rộng rằng xơ có tính kháng khuẩn không thể thay thế được, và tính thoái biến sinh học đã bị nghi ngờ do xơ không thoái biến trong thời gian ngắn sau khi chôn lấp trong hố chôn hoặc trong trong viễn cảnh tái chế.
Mối quan ngại về marketing trung thực xơ visco đã dẫn đến việc Ủy ban Thương mại Liên bang (Mỹ) yêu cầu các nhà bán sản phẩm được làm từ các xơ này phải tuyên bố sản phẩm có chứa rayon được làm từ tre, và không được tuyên bố rằng sản phẩm có các lợi ích như là tính kháng khuẩn bản chất hoặc thoái biến sinh học.
Litrax được thành lập vào năm 2005 để phát triển nguyên liệu bằng cách sử dụng các nguồn tái tạo thân thiện với môi trường. Công ty đã mất vài năm để vi điều chỉnh quá trình gia công mà công ty đang sử dụng để sản xuất xơ tre.
Ảnh từ kính hiển cho thấy mặt cắt ngang của xơ tre tự nhiên chỉ ra sự biến thiên vốn có của độ dày thành xơ
Sau bốn năm nghiên cứu, Litrax đã giới thiệu xơ tre tự nhiên tới một vài nhà máy kéo sợi có quan tâm và đã thành công trong vòng sáu tháng. Schoeller (GmbH&Co.AG, Áo) đã kéo sợi dạng len chải kỹ từ xơ dài tự nhiên, và sau đó Litrax đã phát triển cúi sạch để kéo sợi nồi khuyên từ xơ được cắt dài khoảng 52 mm, cho phép kéo sợi rất đẹp.
Xơ được gia công ở Pháp có chiều dài staple tự nhiên giữa 70 và 150 mm, và được cắt thành chiều dài ngắn hơn cho gia công. Các đối tác kéo sợi nồi khuyên của Litrax gồm có Filati Maclodi S.p.A (Italia) và Predeilnica Litija (Slovenia)
Các quá trình gia công cơ học để làm cho xơ Litrax-1 bền hơn xơ visco được làm từ tre. Đây là điều khác nhau cơ bản. Cấu trúc thành xơ của xơ tre tự nhiên và xơ visco tre hoàn toàn khác nhau. Xơ tre tự nhiên rất không đều, xơ có thành mỏng và dầy, và rất khó kéo sợi. Cho đến nay mới chỉ có sáu nhà máy kéo sợi có thể kéo được sợi này.
Litrax mô tả xơ tre tự nhiên “siêu mềm như cashmere”. Loại xơ này cũng mang lại tính thoát khí và quản lý ẩm tốt, khả năng hút nước và hút mùi nhanh mặc dầu không có lời tuyên bố về kháng khuẩn; cảm giác mát mẻ trong thời tiết ấm, nhưng khi được pha trộn với len merino hoặc các xơ khác nào đó thì lại mang lại độ ấm áp trong thời tiết lạnh.; và có độ bóng như tơ. Xơ đã nhận chứng chỉ Oeko-tex 100 về tuân thủ với các quy chuẩn và tiêu chí tiên quan tới sự hiện diện của các chất nguy hại. Sợi do Schoeller sản xuất cũng được cấp chứng chỉ của tiêu chuẩn bluesign® về tối ưu hóa các khía cạnh môi trường, sức khỏe và an toàn thông qua chuỗi cung cấp và trong tất cả các quá trình gia công.
 Litrax-1 có thể được dùng một mình như là sợi chải kỹ cho vải dệt thoi, nhưng tốt hơn là dùng như một thành phần trong hỗn hợp, trong đó xơ tre tự nhiên cung cấp các tính chất bổ sung cho hoặc tăng cường các tính chất của xơ khác trong hỗn hợp. Vải gần đây được chú ý ở châu Âu là denim tơ tằm/tre cho jean sẽ sớm có mặt ở cửa hàng bán lẻ. Các pha trộn khác có thể gồm tre với Tencel® hoặc bông cho khăn mặt hoặc đầm dài; tre với lông cừu meriono, tơ tằm hoặc bông cho áo sơ mi và comple; và tre với Tencel® hoặc bông cho hàng dệt kim.
Litrax đang hợp tác với Lenzing Group (Áo) để sản xuất hỗn hợp Litrax-1/Tencel. Sản phẩm xơ sẽ được kéo trên hệ kéo sợi len chải kỹ hoặc hệ kéo sợi nồi khuyên bởi bốn nhà máy kéo sợi. Xơ Litrax-1 sẽ nổi bật với việc mã hóa DNA để nhận diện là xơ tre tự nhiên thật.
Các thử nghiệm hợp tác với Lenzing đã rất thành công. Hàng dệt kim từ sản phẩm kết hợp rất đồng nhất so với hỗn hợp lanh/Tencel, và thành công ở tất cả các điểm – cơ học, độ bền, độ mảnh, cảm giác sờ tay và quá trình nhuộm.
Litrax đang hướng tới thị trường thời trang cao cấp với sản phẩm xơ tre tự nhiên – loại xơ đắt tiền hơn nhiều xơ visco được làm từ tre. Hỗn hợp là bí mật của thành công, với Tencel cho mùa hè, len cho mùa đông và tơ tằm cho thị trường cao cấp, và denim sẽ cũng có mặt trên thị trường.
Litrax cũng đang làm việc để phát triển chất dẻo sinh học, và xơ bện cho ngành công nghiệp đồ đạc nội thất. Công ty cũng nghiền tre thành bột nano cho các hiệu ứng khác thường trong quần áo công năng. Bột tre được tích hợp vào polyeste, nylon và các xơ ép đùn khác.
Hoàng Thu Hà (Theo www.textileworld.com)
| 
