|
Các công trình nghiên cứu cho thấy rằng nhiệt độ của kim có thể lên tới 3500C trong vài giây. Nhiệt độ này cao hơn điểm nóng chảy của xơ polyeste. Do vậy chỉ may cần được bảo vệ để đảm bảo rằng chỉ đi qua được máy may và đi vào đường may càng suôn sẻ càng tốt. Ngày nay, hầu hết các công ty may đều chọn chỉ may làm từ sợi lõi bọc xơ bông hoặc lõi polyeste bọc xơ polyeste. Những loại chỉ này may rất tốt khi may trên hầu hết tất cả các loại thiết bị may, chịu được sự thoái biến hoá chất và mài mòn.
Chỉ bọc xơ bông khi may không sinh nhiệt, chịu được sự kéo giãn tại tải trọng thấp và có công năng tuyệt vời, đặc biệt là khi may các loại vải thô ráp hoặc vải đòi hỏi may khắt khe, khi đó nhiệt độ của kim tăng có thể gây vấn đề rắc rối và chỉ hoàn toàn tổng hợp có thể chảy ra hoặc thoái biến, làm cho đường may kém bền, kim bị tắc và chỉ bị đứt tại kim hoặc đường may.
Chỉ một mình chất lượng vải không đáp ứng tất cả các tiêu chí của quá trình sản xuất sản phẩm may chất lượng cao. Việc biến đổi vải hai chiều thành sản phẩm quần áo ba chiều gồm nhiều tương tác khác. Về mặt này, đặc tính của chỉ may đóng vai trò rất quan trọng trong việc quyết định khả năng may. Quá trình sản xuất hàng may mặc hiện đại được thực hiện trên máy cao tốc, đối với các máy này các tiêu chí lựa chọn chỉ may càng nghiêm ngặt. Trên máy may mũi thường, để thực hiện may 5.500 mũi may trong một phút với hai chuyển động lên xuống của kim cho mỗi mũi may, kim thực sự di chuyển 11.000 lần trong một phút, một tốc độ tương đương với xấp xỉ 10,5 dặm trong một giờ. Chỉ trên tuy nhiên không chỉ đi qua kim, mà còn được vòng qua con thoi và sau đó được kéo chặt lại. Nếu ta cho rằng khoảng cách mà chỉ từ mũi kim ở phía trên, đi xuống xuyên qua vải và tấm mặt nguyệt, vòng qua con thoi, đi ngược lên và được kéo chặt lại gấp hai lần khoảng cách di chuyển thì chỉ đi với tốc độ trên 20 dặm một giờ.
Như vậy tóm lại nói về chỉ may là nói về:
1. Khả năng của chỉ may đáp ứng các yêu cầu chức năng tạo ra đường may mong muốn một cách có hiệu quả.
2. Khả năng của chỉ may tạo ra tính thẩm mỹ và độ bền lâu mong muốn của đường may.
Tổn thương chỉ may và trong khi may:Việc chọn chỉ may cho một loại vải phụ thuộc vào các tính chất kích cỡ và cơ lý của vải và chỉ may, tính tương hợp của chúng, quá trình may và sử dụng cuối của hàng may mặc. Tương tự như vậy, chất lượng và công năng của hàng may mặc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như là độ bền đường may, độ dạt đường may, độ nhăn đường may, ngoại quan và độ bền của chỉ.
Trong quá trình sản xuất hàng may mặc tiên tiến ngày nay, nếu không chọn đúng chỉ may cho hợp với cấu trúc của vải và bản chất của các tác động lên chỉ trong quá trình may, công năng của sản phẩm may sẽ bị giảm đi. Sự giảm bền của chỉ may do ứng suất động lực học và của lực ma sát tác động vào chỉ bị ảnh hưởng bởi chỉ nhiều lần đi qua các chi tiết dẫn chỉ, các tính chất ma sát của chỉ, cấu trúc và độ mảnh của chỉ và lực ép của cơ cấu tạo sức căng.
Tính chất ma sát động lực học của chỉ may luôn luôn có tầm quan trọng sống còn để cải thiện hiệu quả và chất lượng đường may. Tổn thương trong khi may và những biến đổi của đặc tính ứng suất-biến dạng của chỉ bị ảnh hưởng thông qua tính chất ma sát động lực học ảnh hưởng lên ngoại quan và độ bền lâu của đường may.
Hiệu quả may của chỉ may phụ thuộc rất nhiều vào ứng suất sinh ra trong quá trình may. Hiệu quả may của chỉ cũng phụ thuộc vào các yếu tố khác như là cỡ chỉ có liên quan đến cỡ kim và vải, cân bằng xoắn, số lượng khuyết tật trên chỉ, các tính chất bền kéo và ma sát, và sự ổn định nhiệt.
Xoắn kiến: Để đảm bảo hiệu quả may tốt, một trong những yêu cầu đầu tiên cho chỉ may là chỉ không bị xoắn kiến. Độ săn không đúng có thể dẫn đến việc tạo thành vòng chỉ không ổn định tại điểm hình thành mũi may dẫn tới việc móc tạo vòng chỉ đâm xuyên vào chỉ và tách chỉ ra, làm cho mũi may bị tuột.
Khuyết tật: Tất cả các tính chất của chỉ may cần có độ đồng đều cao nhất. Lỗi thường gặp nhất của chỉ có hiệu quả may kém là khuyết tật. Khuyết tật trong chỉ may thành phẩm phải được giữ ở mức thấp chấp nhận được để đảm bảo hiệu quả tối ưu của quá trình may. Chỉ bông chất lượng tốt có số lượng khuyết tật là 0,5/1000 m. Máy may mũi thường chạy với tốc độ tối đa 4500 mũi/phút và mật độ mũi may là 15 mũi/cm sẽ dùng hết khoảng 135 m chỉ trong một giờ hoặc 1100 mét trong ca tám giờ. Do vậy tốt nhất trong một ngày làm việc thì số lượng khuyết tật của chỉ trên xuất hiện với tần suất dưới 1.
Các tính chất bền: Công năng của vải để may hàng may mặc thường được mô tả bằng khả năng may và khả năng hình thành đường may. Để chịu được ứng suất thay đổi trong quá trình may, chỉ may phải có đủ độ bền. Chỉ may có độ bền cao sẽ ít đứt hơn, dẫn đến thời gian dừng máy ít hơn. Chỉ to hơn có cấu trúc và thành phần tương tự thì rõ ràng bền hơn, do độ bền tương đối về mặt lý thuyết phụ thuộc vào độ mảnh của chỉ và do đó có thể được sử dụng để so sánh độ bền của nhiều cấu trúc xơ và sợi khác nhau.
Môđun: Trong trường hợp chỉ may, giá trị môđun cao có liên quan chặt chẽ đến giá trị độ cứng cao, những giá trị này cùng với cấu trúc xoắn cân bằng là yếu tố cần thiết để hình thành vòng chỉ tốt, hiệu suất may tốt và không bị nhảy mũi. Đối với chỉ may, chính môđun ban đầu là quan trọng nhất để tránh nhảy mũi và nhăn đường may và giá trị mô đun ban đầu cao thì tốt hơn. Tuy nhiên, môđun cao bản thân nó không phải là thước đo toàn bộ cho hiệu quả may của chỉ may. Các loại vật liệu như xơ cacbon, xơ thuỷ tinh, xơ polypropylen được dùng để may, mặc dầu mỗi loại đều có mô đun cao, nhưng chúng lại có các thiếu sót khác làm cho chúng không thể dùng làm chỉ may được.
Độ dai: Chỉ may phải có khả năng chịu được nhiệt và tải trọng “sốc” cơ học cao trên máy may. Chỉ có độ dai vừa phải tới cao giúp cải thiện hiệu quả của chỉ thông qua giảm số lần đứt chỉ và tổn thương chỉ trong quá trình may.
Ma sát: Các tính chất ma sát và trượt của chỉ may cũng gần như quan trọng nhất trong quá trình may. Các lực này được sinh ra trong chỉ may hầu hết là do ma sát giữa chỉ và các bộ phận của máy. Tất cả các chỉ kim đặc biệt là các loại chỉ được làm từ xơ tổng hợp cần được xử lý hoàn tất bôi trơn để giảm lực ma sát tới mức thấp chấp nhận được. Hệ số ma sát giữa chỉ kim và bề mặt bằng thép không rỉ hoặc bề mặt của các chi tiết dẫn sợi phải <0,2. Tuy nhiên, giá trị ma sát tĩnh giữa chỉ và vải lại cần từ trung bình tới cao để làm cho mũi may chặt lại và ngăn chặn đường may tuột mũi.Chỉ từ xơ cắt ngắn đặc biệt tốt về mặt này.
Các tính chất ổn định nhiệt: Nhiệt sinh ra trong quá trình may do ma sát giữa kim và sợi trong vải. Ảnh hưởng của nhiệt sinh ra lên chỉ không chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của kim mà còn vào diện tích của bề mặt tiếp xúc của chỉ với kim, thời gian tiếp xúc và áp lực tác dụng vuông góc với bề mặt tiếp xúc. Nhiệt thường gây các vết cháy trên xơ tự nhiên như bông hoặc len và làm cho xơ tổng hợp mềm ra hoặc nóng chảy, dẫn đến đường may kém bền hoặc để lại tàn dư nóng chảy trên bề mặt vải. Chỉ có thể cũng bị chảy ra hoặc đứt. Việc xâu lại chỉ gây mất thời gian và trong một số trường hợp không xâu chỉ lại được do xơ nóng chảy trong chỉ có thể vón lại và làm tắc lỗ kim.
Kết luận
Các tính chất của chỉ may như là độ bền, môđun, độ dai, ma sát và độ ổn định nhiệt ảnh hưởng nhiều lên khả năng may. Quá trình sản xuất hàng may mặc hiện đại sử dụng máy may công nghiệp tạo ra sức căng rất cao trong chỉ và lực có giá trị lớn để kim xuyên được qua vải. Kết quả là cả chỉ may và sợi trong vải bị mài mòn trong quá trình may. Do vậy chọn đúng chỉ may là yếu tố cần thiết. Chỉ khi chọn được chỉ may đúng theo các tính chất thì mới có đường may phẳng phiu và khả năng may của chỉ không bị giảm đi.
Hoàng Thu Hà -VDM biên dịch
| 
